Poradnik dla rodziców

Czy warto ładnie mówić?

 

Mowa jest głównym sposobem porozumiewania się ludzi, a jej prawidłowy rozwój stanowi podstawę kształtowania się osobowości. Jeśli proces rozwoju mowy przebiega bez zakłóceń, dziecko prawidłowo rozumuje, rozwija myślenie abstrakcyjne i poszerza słownictwo. Potrafi również formułować wypowiedzi zgodnie z zasadami gramatyki. Zadanie intensywnego przygotowania dziecka do szkoły polega między innymi na roztaczaniu opieki nad kształtowaniem się mowy, tak aby była ona już dojrzała, gdy dziecko rozpocznie naukę w szkole. Rodzice powinni stymulować rozwój mowy dziecka, aby mogło ono później sprostać szkolnym wymaganiom. Zapobieganie wadom wymowy i ich korekcja to przede wszystkim uchronienie dzieci przed trudnościami i niepowodzeniami szkolnymi. Dziecko źle mówiące najczęściej pisze z błędami, słabo czyta, boi się publicznych wystąpień i zazwyczaj nie potrafi swobodnie się wypowiadać. W przypadku zaburzeń mowy bardzo ważne jest jak najszybsze podjęcie terapii logopedycznej. Niezbędna jest również ścisła współpraca rodziców z logopedą.

 

Jak rozwijać mowę dziecka?

 

Należy pamiętać, aby nie zmuszać dziecka do zbyt wczesnego wymawiania trudnych głosek. Logopeda decyduje o kolejności wywoływania głosek oraz sposobie i tempie ich utrwalania. Narządy artykulacyjne dziecka mogą być jeszcze niedostatecznie sprawne, a dziecko może mieć problemy z różnicowaniem słuchowym dźwięków mowy. Dziecko zmuszane do wymawiania zbyt trudnych dla niego głosek, często zaczyna je zniekształcać. Powstają w ten sposób błędne nawyki artykulacyjne, trudne do zlikwidowania.

 

Kilka praktycznych rad:

■■ w obecności dziecka starajmy się wypowiadać w sposób prawidłowy i staranny; podczas rozmowy z dzieckiem unikajmy języka dziecinnego (spieszczania);

■■ wykazujmy zainteresowanie wypowiedziami dziecka, zadawajmy dodatkowe pytania (nie należy tłumić jego skłonności do mówienia uwagami i obojętnością);

■■ nie zaniedbujmy chorób uszu u dziecka, gdyż nie leczone mogą powodować niedosłuch, a w konsekwencji prowadzić do wad wymowy. Niemniej ważne jest wyeliminowanie hałasu z otoczenia dziecka, na przykład głośnej muzyki;

■■ jeśli dziecko ma nieprawidłową budowę narządów artykulacyjnych (wady zgryzu, rozszczepy warg, podniebienia, zbyt krótkie lub przyrośnięte wędzidełko podjęzykowe) konieczne jest zapewnienie opieki lekarza specjalisty, gdyż wady te są przyczyną zaburzeń mowy;

■■ starajmy się dużo z dzieckiem rozmawiać. Czytajmy dziecku lektury odpowiednie do jego wieku, opowiadajmy bajki. Dobrym pomysłem jest również wspólne oglądanie filmów, a później rozmawianie o nich z dzieckiem.

 

Jak współpracować z logopedą?

 

Po każdorazowych ćwiczeniach w gabinecie logopedycznym logopeda przekazuje dokładne wskazówki dotyczące tego, jak pracować z dzieckiem w domu. Skuteczność terapii w znacznej mierze zależy od stosowania się do tych zaleceń. Rodzice powinni powtarzać z dzieckiem materiał opracowany w gabinecie logopedycznym, ponieważ logopeda może przejść do następnego etapu tylko wtedy, gdy wcześniejsze ćwiczenia zostały dobrze utrwalone. W ramach ćwiczeń domowych bardzo ważna jest systematyczność. Lepsze i szybsze efekty osiąga się, gdy ćwiczymy codziennie przez

15 minut, aniżeli raz czy dwa razy w tygodniu po godzinie. Systematyczne powtarzanie zleconego materiału wyrazowego z wywołanymi przez logopedę głoskami, pozwoli na automatyzację prawidłowej wymowy i posługiwanie się nią w mowie spontanicznej, a nie tylko w gabinecie logopedycznym.

 

Czy moje dziecko się jąka?

U małych dzieci (3 – 5 lat) czasem występuje tzw. niepłynność fizjologiczna, która bardzo przypomina jąkanie. Jest ona spowodowana tym, że małe dziecko chce i próbuje dużo powiedzieć, ale jego skromne jeszcze możliwości językowe na to nie pozwalają.

Czy moje dziecko sepleni?

Rodzice dzieci w wieku przedszkolnym często zadają sobie pytanie: „Czy moje dziecko sepleni?” Istotnie, seplenienie jest częstą wadą wymowy spotykaną u dzieci zarówno w wieku przedszkolnym, jak i w wieku szkolnym. Seplenienie to nieprawidłowa wymowa głosek syczących (szcdz), szumiących (szżcz,) lub ciszących (ś, ź, ć, dź).

 1. Ćwiczenia utrwalające wymowę głoski sz:

Wymowa

-         język u góry w jamie ustnej,

-         zęby zsunięte,

-         wargi wysunięte do przodu „dziobek”,

-         dmuchamy na czubek języka.

1.     Naśladowanie szumu drzew:

      sz….. sz….. sz…..

2.     Powtarzanie sylab z głoską sz:

szy,   sze,   szo,   szu,   sza,

yszy,   esze,   oszo,   uszu,   asza,

ysz,   esz,   osz,   usz,  asz,

3.     Zabawa słuchowa:

Usłyszysz dwa dźwięki, a ty powiesz czy były takie same czy inne:

sz – s                   sza – sa            szu – su

s – sz                   sa – sza             su – su

s – s                     sa – sa              szu – szu

sz – sz                 sza – sza            su – szu

 

Podane ćwiczenia należy przerabiać dwa razy dziennie po 5 … 10 minut. Ćwiczenia powinna prowadzić osoba, która ma poprawną i wyraźną wymowę.

Ćwiczenia utrwalające wymowę głoski s:

Wymowa

-         język leży płasko, jest szeroki, dotyka dolnych zębów,

-         zęby są zbliżone i widoczne,

-         wargi rozchylone jak przy uśmiechu.

1.     Naśladowanie syczenia węża:

s …. s,

2.     Powtarzanie sylab z głoską s:

sy,  se,  so,  su,  sa

ysy,  ese,  oso,  usu,  asa

ys,  es,  os,  us, as

3.     Zabawa słuchowa:

Usłyszysz dwa dźwięki, a ty powiesz czy były takie same czy inne:

sz – s                   sza – sa            szu – su

s – sz                   sa – sza             su – su

s – s                     sa – sa              szu – szu

sz – sz                 sza – sza            su – szu

 

Podane ćwiczenia należy przerabiać dwa razy dziennie po 5 … 10 minut. Ćwiczenia powinna prowadzić osoba, która ma poprawną i wyraźną wymowę.